De Elzas is een historische en culturele regio in het noordoosten van Frankrijk, gelegen aan de westoever van de Rijn en direct grenzend aan Duitsland en Zwitserland. De Franstalige benaming voor de Elzas is Alsace. Omdat het gebied door de eeuwen heen meermaals is gewisseld tussen Frans en Duits bezit, heeft de Elzas een unieke mengcultuur. Dit zie je terug in de taal (het Elzassische dialect), de architectuur en de straatnamen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog annexeerde nazi-Duitsland de Elzas illegaal, ondanks de Franse overgave in juni 1940. Na de geallieerde overwinning en de verdrijving van de Duitse troepen begin 1945 werd de Franse soevereiniteit hersteld. Sinds de capitulatie van nazi-Duitsland is de Elzas onafgebroken Frans gebleven.
De Elzas ligt in het noordoosten van Frankrijk, tussen de Vogezen en de Rijn. De streek grenst aan Duitsland en ligt niet ver van Zwitserland en Luxemburg. Bestuurlijk maakt de Elzas tegenwoordig deel uit van de Franse regio Grand Est en vormt zij binnen Frankrijk het Europese collectief Collectivité européenne d’Alsace. Straatsburg, Colmar en Mulhouse zijn de belangrijkste steden.
Voor vakantiegangers is de Elzas een veelzijdige bestemming. Je vindt er historische steden, wijndorpen, wijngaarden, kastelen, bossen en berglandschappen. De afstanden zijn relatief klein, waardoor je tijdens één vakantie eenvoudig verschillende delen van de streek kunt ontdekken.
Een Frans-Duitse mengcultuur
De ligging aan de grens heeft de geschiedenis en cultuur van de Elzas sterk bepaald. De streek is door de eeuwen heen meerdere keren van Duits naar Frans bestuur overgegaan en andersom. Die geschiedenis is nog altijd zichtbaar in de architectuur, plaatsnamen, keuken en lokale tradities.
Naast het Frans bestaat er een eigen streektaal: het Elzassisch, een verzameling Alemannische dialecten die sterk verwant zijn aan dialecten aan de Duitse kant van de Rijn. Hoewel het gebruik ervan is afgenomen, kom je de taal nog geregeld tegen op plaatsnaamborden, menukaarten en tijdens lokale evenementen.
Vakantie in de Elzas
De Elzas behoort tot de drukst bezochte streken van Oost-Frankrijk. Dat heeft deels te maken met de gunstige ligging. Vanuit Nederland en België is de streek binnen één reisdag bereikbaar, terwijl ook het Duitse Zwarte Woud en het noorden van Zwitserland dichtbij liggen.
De belangrijkste aantrekkingskracht zit echter in de Elzas zelf. Vooral langs de wijnroute liggen dorpen met oude vakwerkhuizen, stadsmuren, poorten en smalle straten. Plaatsen als Riquewihr, Ribeauvillé, Kaysersberg, Eguisheim en Bergheim behoren tot de bekendste voorbeelden. Colmar vormt voor veel bezoekers een goede uitvalsbasis om dit deel van de Elzas te ontdekken.
Wie meer natuur zoekt, kan richting de Vogezen rijden. Hier liggen uitgestrekte bossen, bergmeren, uitzichtpunten en wandelroutes. De hoogste berg van de Elzas is de 1.424 meter hoge Grand Ballon. De Route des Crêtes volgt voor een groot deel de hogere delen van de Vogezen en biedt onderweg toegang tot wandelgebieden en uitzichtpunten.
Steden en bezienswaardigheden
Straatsburg is de grootste stad van de Elzas en tevens een belangrijk Europees bestuurscentrum. De historische binnenstad ligt rond de kathedraal van Straatsburg en de wijk Petite France. Ook verschillende Europese instellingen, waaronder het Europees Parlement, zijn hier gevestigd.
Colmar is kleiner en vormt het toeristische hart van de zuidelijke Elzas. Het historische centrum staat bekend om zijn goed bewaard gebleven vakwerkhuizen, grachten en oude koopmanshuizen.
Mulhouse heeft een heel ander karakter. De stad groeide sterk dankzij de industrie en is tegenwoordig vooral interessant vanwege musea zoals de Cité de l’Automobile en de Cité du Train.
Verspreid over de Elzas liggen daarnaast kastelen en ruïnes. Het bekendste voorbeeld is Château du Haut-Koenigsbourg, dat hoog boven de Rijnvlakte en de wijnstreek ligt.
Eten in de Elzas
Ook in de keuken komen Franse en Duitse invloeden samen. Een van de bekendste gerechten is flammeküche, in het Frans tarte flambée: een zeer dunne deegbodem die traditioneel wordt belegd met crème fraîche, uien en spek.
Een andere klassieker is choucroute garnie, zuurkool die wordt geserveerd met verschillende soorten vlees en worst. Verder kom je in de Elzas onder meer baeckeoffe, spaetzle, kougelhopf en Münsterkaas tegen.
Wijn speelt eveneens een grote rol. De Elzas staat vooral bekend om witte wijnen van druivenrassen als Riesling, Gewurztraminer, Pinot Gris, Muscat en Pinot Blanc. Daarnaast wordt er Pinot Noir geproduceerd en is Crémant d’Alsace een belangrijke mousserende wijn.
Route des Vins d'Alsace
Een van de bekendste toeristische routes door de streek is de Route des Vins d’Alsace. Deze wijnroute werd in 1953 geopend en loopt ongeveer 170 kilometer van Marlenheim, ten westen van Straatsburg, naar Thann in het zuiden.
De route voert langs wijngaarden, wijnhuizen en tientallen historische dorpen en stadjes. Vooral het gedeelte tussen Ribeauvillé en Eguisheim wordt veel bezocht. Je kunt er wijnproeven, wandelen tussen de wijnranken en verschillende plaatsen op één dag combineren.
De wijnroute is niet één afgesloten weg die je volledig moet volgen. Het is vooral een aaneenschakeling van lokale wegen en dorpen, waardoor je gemakkelijk je eigen route kunt samenstellen.
De Elzas in verschillende seizoenen
De Elzas is het grootste deel van het jaar geschikt voor een vakantie. Het voorjaar en de vroege zomer zijn goede periodes om te wandelen en de dorpen te bezoeken. In juli en augustus is het warmer en drukker, terwijl september en oktober interessant zijn vanwege de druivenoogst en de herfstkleuren in de wijngaarden.
Ook in december trekt de Elzas veel bezoekers. Straatsburg, Colmar en tal van kleinere plaatsen organiseren dan kerstmarkten. Kerstversieringen, verlichting en lokale eet- en drinkkraampjes bepalen in deze periode het straatbeeld.
Op Elzas voor beginners lees je alles wat je nodig hebt om een vakantie naar deze Franse streek voor te bereiden. Van de mooiste plaatsen en bezienswaardigheden tot autorijden, parkeren, eten en drinken, wijnroutes, wandelen en praktische vakantietips.
Opmerkingen over deze site?
We doen ons best om de informatie op www.elzasvoorbeginners.nl zo accuraat, eerlijk en actueel mogelijk te houden. Toch kan het gebeuren dat er een foutje insluipt of dat er iets veranderd is wat we nog niet op deze site vermeld hebben. Opmerkingen kunnen verstuurd worden via e-mail.
